Τι ισχύει με το απόρρητο και την προστασία των προσωπικών δεδομένων;
Όσα συζητούνται εντός της συνεδρίας δεσμεύονται από απόλυτο επαγγελματικό απόρρητο και εχεμύθεια, όπως ορίζει ο Κώδικας Δεοντολογίας Ψυχολόγων και η σχετική Νομοθεσία. Καμία πληροφορία δεν μοιράζεται με τρίτα πρόσωπα.
Η μοναδική εξαίρεση άρσης του απορρήτου προβλέπεται από τον νόμο μόνο σε περιπτώσεις όπου υπάρχει άμεσος και σοβαρός κίνδυνος για τη ζωή (ασφάλεια) του θεραπευόμενου ή για τη ζωή και σωματική ακεραιότητα τρίτων προσώπων.
Τι είναι η συστημική ψυχοθεραπεία;
Η συστημική ψυχοθεραπεία είναι μια διεθνώς αναγνωρισμένη προσέγγιση που βασίζεται στην παραδοχή ότι οι δυσκολίες μας δεν διαμορφώνονται εν κενώ, αλλά μέσα στα περιβάλλοντα όπου ζούμε και αναπτυσσόμαστε, όπως η οικογένεια, οι συντροφικές ή φιλικές σχέσεις και ο εργασιακός χώρος. Η συστημική σκέψη διευρύνει την εστίαση από το άτομο στο δίκτυο των σχέσεων που το περιβάλλει, αναγνωρίζοντας ότι κάθε συμπεριφορά αποκτά νόημα μόνο αν εξεταστεί μέσα στο συγκεκριμένο πλαίσιο στο οποίο εκδηλώνεται.
Η συστημική θεραπεία εστιάζει στην κυκλική φύση των σχέσεων και στον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι επηρεάζουν συνεχώς ο ένας τον άλλον. Μέσα από μια κοινή διαδικασία διαλόγου, φωτίζονται οι ρόλοι, οι άρρητοι κανόνες και οι επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές, με στόχο να διευρυνθεί η οπτική του θεραπευόμενου και να αναζητηθούν νέα νοήματα.
Η ανακάλυψη πιο λειτουργικών τρόπων επικοινωνίας μας βοηθά να δούμε την ιστορία μας με άλλα μάτια και να βρούμε τον προσωπικό χώρο που χρειαζόμαστε, ώστε να αλλάξουμε τη δική μας θέση μέσα στη ζωή και τις σχέσεις μας.
Πώς θα καταλάβω αν η συστημική προσέγγιση (ή ο συγκεκριμένος θεραπευτής) μου ταιριάζει;
Η διεθνής βιβλιογραφία επιβεβαιώνει ότι ο σημαντικότερος παράγοντας για την επιτυχία της θεραπείας είναι η θεραπευτική συμμαχία — η ποιότητα της σχέσης και η εμπιστοσύνη μεταξύ θεραπευτή και θεραπευόμενου.
Είναι σημαντικό ο επαγγελματίας που επιλέγουμε, πέρα από κατάλληλα καταρτισμένος, να είναι ικανός να μας προσφέρει ένα πλαίσιο ασφάλειας και εμπιστοσύνης.
Στις πρώτες διερευνητικές συνεδρίες θα έχεις την ευκαιρία να αξιολογήσεις αν νιώθεις ασφάλεια και ότι το αίτημά σου γίνεται κατανοητό. Αντίστοιχα, ο θεραπευτής θα κρίνει αν το πλαίσιο και η εξειδίκευσή του απαντούν αποτελεσματικά στις ανάγκες σου.
Είναι η ψυχοθεραπεία αποτελεσματική για όλους και πώς αξιολογείται η πρόοδος;
Η ψυχοθεραπεία είναι μια επιστημονικά τεκμηριωμένη διαδικασία, η επιτυχία της οποίας βασίζεται στη δυναμική της ίδιας της συνεργασίας. Δεν πρόκειται για μια παθητική διεργασία λήψης έτοιμων λύσεων, αλλά για μια δυναμική διαδικασία που απαιτεί τη δέσμευση και των δύο πλευρών.
Η διεθνής έρευνα δείχνει ότι η αποτελεσματικότητα της θεραπείας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ετοιμότητα και τη δέσμευση του θεραπευόμενου, από την επιστημονική κατάρτιση του ειδικού και, κυρίως, από την ποιότητα της μεταξύ τους θεραπευτικής σχέσης — δηλαδή το κλίμα ασφάλειας και εμπιστοσύνης που αναπτύσσεται στις συνεδρίες.
Η πρόοδος στη θεραπεία συχνά δεν αντανακλάται άμεσα στην καθημερινότητα του ατόμου. Γίνεται ορατή μέσα από τη σταδιακή μείωση της δυσφορίας, από την απόκτηση βαθύτερης επίγνωσης γύρω από τα επαναλαμβανόμενα μοτίβα συμπεριφοράς και από την υιοθέτηση νέων, πιο λειτουργικών τρόπων απάντησης στις κρίσεις και στις δυσκολίες.
Η πορεία της θεραπείας επανεξετάζεται ανά τακτά χρονικά διαστήματα εντός των συνεδριών, ώστε το πλάνο να αναπροσαρμόζεται βάσει των πραγματικών αλλαγών στη ζωή του θεραπευόμενου.
Σε τι διαφέρει ο ψυχολόγος από τον ψυχίατρο και τον ψυχοθεραπευτή;
Ο ψυχολόγος έχει ολοκληρώσει τις σπουδές του σε πανεπιστημιακό τμήμα Ψυχολογίας και εργάζεται νόμιμα μόνο εφόσον κατέχει άδεια ασκήσεως επαγγέλματος. Η επιστήμη της ψυχολογίας εστιάζει στην κατανόηση, τη μελέτη και την έρευνα της ανθρώπινης νόησης και συμπεριφοράς. Η προσέγγιση του ψυχολόγου βασίζεται στο διάλογο και στη ψυχολογική υποστήριξη και όχι στη συνταγογράφηση φαρμάκων.
Ο ψυχίατρος έχει ολοκληρώσει σπουδές Ιατρικής και στη συνέχεια έχει λάβει την ειδικότητα της Ψυχιατρικής. Προσεγγίζει τη ψυχική δυσκολία με βάση το βιοϊατρικό μοντέλο και είναι ο μόνος ειδικός ψυχικής υγείας που είναι αρμόδιος να συνταγογραφήσει φαρμακευτική αγωγή.
Ο τίτλος του ψυχοθεραπευτή δεν αφορά σε βασικό πτυχίο, αλλά σε μια πολυετή (συνήθως τετραετή) μετεκπαίδευση. Τόσο οι ψυχολόγοι όσο και οι ψυχίατροι μπορούν, μετά το τέλος των βασικών τους σπουδών, να εξειδικευτούν σε μία ή περισσότερες ψυχοθεραπευτικές προσεγγίσεις (ενδεικτικά: συστημική, γνωστική-συμπεριφορική, ψυχοδυναμική ψυχοθεραπεία κ.ά.), λαμβάνοντας την αντίστοιχη πιστοποίηση από αναγνωρισμένο φορέα.
Γιατί η θεραπευτική σχέση δεν μπορεί να είναι φιλική;
Η οριοθέτηση της θεραπευτικής σχέσης από τη φιλία είναι δομικό στοιχείο της θεραπευτικής πράξης. Σε αντίθεση με τη φιλία που βασίζεται στην αμοιβαιότητα, η θεραπευτική σχέση χαρακτηρίζεται από σκόπιμη ασυμμετρία, καθώς η προσοχή είναι στραμμένη στον θεραπευόμενο.
Η έρευνα γύρω από τον θεραπευτικό δεσμό δείχνει ότι η απουσία εξωθεραπευτικών κοινωνικών επαφών προστατεύει την ουδετερότητα του θεραπευτή και του επιτρέπει να διατηρεί την κατάλληλη θέση και να αποφεύγει τη συναισθηματική εμπλοκή.
Αντίστοιχα, η δυναμική αυτή λειτουργεί αμφίδρομα και προστατεύει εξίσου τον θεραπευόμενο. Η ύπαρξη ενός καθαρά επαγγελματικού πλαισίου επιτρέπει στον θεραπευόμενο να εκφράσει σκέψεις, αντιφάσεις ή συμπεριφορές χωρίς τον φόβο ότι θα διαταραχθεί μια προσωπική σχέση, ότι θα απογοητεύσει έναν φίλο ή ότι θα κριθεί κοινωνικά. Η απουσία φιλικών δεσμεύσεων αφαιρεί το βάρος της κοινωνικής προσδοκίας και της υποχρέωσης του να είναι «αρεστός», διασφαλίζοντας έναν χώρο απόλυτης ελευθερίας και ειλικρίνειας.
